Het aanbod in Tantra is zó divers: er wordt van alles onder deze naam aangeboden. Van knuffelworkshops, Tantra yoga, retraites, massages tot conscious sex cursussen. Het is moeilijk om door de bomen het bos te zien, dus wat ís Tantra nou eigenlijk?

In dit artikel probeer ik een overzicht te geven van de geschiedenis en kenmerken van Tantra, tenminste: voor zover ik het op dit moment kan zien. Want ook ik ben continu in ontwikkeling en probeer alsmaar meer te leren over dit wonderbaarlijke spirituele pad.

Een Tantra 101 dus. Vragen en opmerkingen altijd welkom!
Liefs,
Marije

1. Waar komt Tantra vandaan?

Het lijkt er op dat Tantra zo’n 5.000 jaar (of waarschijnlijk nog wel langer) geleden ontstond in Kashmir: een afgelegen provincie in het noorden van India. Het was één van de vele geloofsstructuren die deel uit maken van ‘het Hindoeïsme’: een door westerlingen verzonnen verzamelterm voor de duizenden godsdiensten die ooit werden bedreven in de enorme, vruchtbare vallei van de Indus rivier.

Tantra lijkt sterkt te zijn beïnvloedt door het Shaktisme: een spirituele traditie waarin het vrouwelijke, de Godin, werd vereerd.

Tantra verspreide zich snel. Het was namelijk speciaal bedoeld voor… iedereen. Je moet je voorstellen: in die tijd stonden alleen de priesters of monniken in contact met het goddelijke. Zij wijdden hun leven aan meditatie en beoefening in afzondering; in kloosters, tempels of grotten.

Iedereen kon Tantra beoefenen; ook vrouwen en mensen uit een lage kaste. Ook mensen met een gezin, een baan en een sociaal leven. De oefeningen waren zo ontworpen dat je ze kon doen tussen de dagelijkse werkzaamheden door.

Tantra wil niet uít het leven, maar er juist midden in!

Tantra werkte voor mensen. Het verspreidde zich snel en beïnvloedde ook veel andere bestaande spirituele paden. De belangrijkste hiervan is het boeddhisme: onze Dalai Lama is een Tantrayana boeddhist.

Tantra heeft een aantal periodes van grote populariteit gekend. Naar verluid trokken er ooit duizenden Tantrische leraren rond in Azië: als liefdespaar onderricht gevend aan iedereen die dat wilde ontvangen.

Rond het jaar 1100 bestond er in Azië zelfs een enorm Tantrisch koninkrijk, dat zich uitstrekte over Noord Thailand, Cambodja en Myanmar. De beroemde Angkor Wat tempels zijn gebouwd door een Tantrische koning. Wist ik dat maar toen ik ze bezocht!

Maar: niet alle heersers zijn gelukkig met verlichtte, zelfdenkende onderdanen. Helaas zijn er dan ook veel verhalen van hoe Tantrische beoefenaars en leraren bruut werden achtervolgd en vermoord.

Daarom is Tantra lange periodes ondergronds gegaan. Beoefenaars kwamen in het geheim bij elkaar, diep in de dichte wouden waar de keurige burgers niet kwamen. Anno 2020 wordt het woord ‘Tantra’ in India nog steeds geassocieerd met zwarte magie en hekserij.

Je zou trouwens wel kunnen zeggen dat Tantra de laatste tien jaar weer heel erg bovengronds aan het komen is. Maar dan wel op een heel andere plek: in Europa!

Angkor Wat, bij dansende yogini's
Marije (zie je mij?) in Angkor Wat

2. Hoe belandde Tantra in het Westen?

Er zijn twee redenen waardoor Tantra bekend werd in het westen. Een klein aantal Westerse geleerden verdiepte zich in de jaren 70 in het Sanskriet – een bijzondere taal die dezelfde bron heeft als onze eigen romaanse talen. Deze wetenschappers raakten onder de indruk van de grote wijsheid die zij vonden in de eeuwenoude teksten die ze bestudeerden. Een aantal daarvan kwamen voort uit de Tantrische traditie.

Sommige van hen besloten om verder te studeren aan de bron, en hadden het grote geluk om in Kashmir de laatste klassieke Tantrische meesters te ontmoeten. Christopher D. Wallis was zo iemand, en hij beschrijft het prachtig in zijn boek ‘Tantra Illuminated’. (Zie hier mijn blogpost over Tantra boeken)

Maar de grootste aanjager van Tantra in het Westen was Osho  – eerder bij ons bekend als Baghwan. Zijn oma was een Tantrika en hij was bij haar in de leer geweest. Osho was op veel vlakken een briljant en verlicht leermeester. Hij had een goed gevoel over wat wij Westerlingen nodig hadden om meer contact te maken met ons lichaam. Helaas was hij ook een behoorlijke mafkees, zoals je kan zien in de even vermakelijke als schrikbarende Netflix serie ‘Wild Wild Country’.

Maar er zijn echt veel goeie dingen voortgekomen uit Osho’s komst naar het Westen. Onder andere mijn lerares, Carla Verberk, is via hem op het pad van Tantra geraakt. Zij heeft de afgelopen dertig jaar duizenden mensen les gegeven in het door haar opgerichte Centrum voor Tantra.

Tantra vraagt om je te openen, maar dat kan alleen als je je veilig voelt. Als je weet dat je zult worden gerespecteerd als je je uitdrukt over je grenzen, je verlangens of je waarheid. Het creëren van een veilige bedding; een draagkrachtig groepsveld met ruimte voor alle kleuren: dat is wat Carla toevoegde aan de wereld van Tantra. Ik ben dankbaar om in haar traditie les te mogen geven.

3. Wat kenmerkt Tantra?

In het superkort is dit de visie van Tantra:
Ons hele bestaan is een uitdrukking van het goddelijke. Alles – inclusief wijzelf – is deel van een oneindig bewustzijn, een oneindige goedheid, die zichzelf wil leren kennen via het leven op aarde.

De reden waarom wij onszelf vaak niet op deze manier ervaren, is doordat onze blik is vertroebeld door de versluieringen van ons ego.

De beoefening van Tantra is er op gericht om dit ego pantser (ook onderdeel van het goddelijke) heel vriendelijk te doen smelten. Als dat gebeurt, ervaren we meer verbinding: met onszelf, met anderen en de wereld. We gaan de realiteit steeds meer zien voor wat ze is: goddelijk.

Andere belangrijke kenmerken van Tantra:

> Alles wat het leven ons geeft, is het onderzoeksterrein van Tantra. Niet alleen ons vermogen om lief te hebben of ons bewust te zijn. Ook de dood, ook onze haat en seksualiteit: de laatste (maar zeker geen kleine) taboes van onze tijd. Tantra benadert alles wat we in het leven meemaken, maar dan ook alles, met vriendelijke interesse.

> De eigen ervaring van de beoefenaar staat centraal: niet geschriften of dogma’s. Tantrika’s zijn geen gelovigen, maar onderzoekers. We gebruiken allerlei methodes en oefeningen voor ons onderzoek naar onze eigen waarheid.

> Van oudsher beoefenen Tantrika’s hun spirituele pad in het leven zelf. Tantrika’s zaten niet boven op een berg te mediteren, maar ze trouwden, kregen kinderen en oefenden een beroep uit. Een beroemd Tantrisch lerarenkoppel uit de middeleeuwen reisde rond met een business als pijlenmakers.

> In de meeste religies of spirituele stromingen zal je je als beoefenaar vooral bezig houden met het vergroten van je bewustzijn en je aanwezigheid. Tantra doet dat ook. Daarnaast richt het zich op het vergroten van de vitale levensenergie. Het lichaam, haar zintuigen, haar gevoelens en sensaties: in Tantra is de fysieke wereld niet een ‘illusie’. Het is juist iets om helemaal volop te ervaren; alles ervan te genieten.

Tantra rekent de hele schepping tot het domein van het goddelijke. Daartoe behoort alles wat constant verandert: de fysieke vormen in dit universum, ons lichaam, onze gedachten, gevoelens, sensaties. En ook de eeuwige, onveranderlijke grond van bewustzijn. De grond waar alle vormen uit verschijnen en ook weer in verdwijnen.

shakti en shiva
Ardhaneswara - Atelier Aandacht
Shiva Linga
Shiva Linga
Shiva Linga

5. Lijken moderne en klassieke Tantra op elkaar?

Waarschijnlijk maar ten dele. De manier waarop Tantra duizenden jaren lang in de Indiase jungle werd beoefent, is vermoedelijk heel anders dan hoe wij het nu doen. Hoewel er steeds meer vertalingen beschikbaar komen van oude Tantra geschriften, werden de oefeningen traditioneel niet opgeschreven. De overdracht daarvan vond alleen plaats in het directe contact tussen leraar en leerling; nog steeds een onmisbaar onderdeel van Tantra.
Onze interesses en behoeftes zijn waarschijnlijk ook heel anders dan die van de Indiër van die tijd. Moderne westerlingen bezien de realiteit veel meer vanuit een analytische mind dan de mensen van toen, die ongetwijfeld meer in harmonie met de natuur leefden. Wat we nu ‘Tantra’ noemen, werkt – in mijn ogen tenminste – fantastisch voor de mensen van nu.

Wat werkt er mogelijk beter dan in klassieke Tantra?
Kijk, Tantrische oefeningen kennen nou eenmaal een grote intensiteit. Ik heb met eigen ogen gezien hoe mensen soms te snel gingen in het oplossen van hun vaste ego structuur – die er nou eenmaal niet voor niets is. Als je niet genoeg bodem hebt, dan kan je door de beoefening van Tantra bijvoorbeeld psychotisch worden. En dat wil je echt niet! In India zeggen ze dan: ‘pech, probeer het maar opnieuw in je volgende leven’.

Maar in onze tijd en in dit werelddeel hebben we gelukkig toegang tot een fantastische hoop kennis van de menselijke psychologie. Kennis bijvoorbeeld over veilige en onveilige hechting, kennis over de grote krachten van ons ego en ons superego, over onze narcistische verwondingen… In mijn ogen geeft precies die kennis de veiligheid die we nodig hebben om ons te openen op een manier die constructief is. Een opening die echte, duurzame verbinding tot gevolg heeft: met onszelf, met anderen en met onze prachtige planeet.
Als je een Tantra cursus ergens gaat doen, is het dus wel heel belangrijk om eerst te onderscheiden of de begeleiders wel voldoende van deze kennis en ervaring hebben zodat jij je veilig kan openen.

Zelf Tantra ervaren?

Is je interesse gewekt? Schrijf je dan hier in voor mijn gratis mini cursus Tantra.

Ben je gericht op zoek? Dan ben je samen met je geliefde van harte welkom voor een Avond vol Aandacht: een drie uur durende introductie tot Tantra onder mijn privé begeleiding. Je boekt zelf jullie sessie in via mijn online agenda. Wil je een AvA cadeau geven? Stuur me een mailtje met je adres en ik stuur je een mooie kaart om je cadeau te ‘verpakken’.

Ben je er helemaal aan toe om je er van top tot teen in te storten? Ga dan voor een introductieretraite bij het Centrum voor Tantra.

Ik wens je alle goeds op dit rijke, spirituele pad (dat dus geen knuffelworkshop, conscious sex cursus of massage is!:-)